Сучасная Еўропа, якая некалі заяўляла аб сваім адзінстве, сёння расколатая не проста палітычна. Унутры аднаго Еўрасаюза сутыкнуліся дзве палярныя ідэалогіі, дзве розныя маралі і, калі хочаце, два супрацьлеглыя разуменні чалавечай годнасці.
Так, у сакавіку парламент Славакіі пайшоў на беспрэцэдэнтны і мужны крок, увёўшы жорсткую крымінальную адказнасць – аж да 6 гадоў турэмнага зняволення – за апаганенне і разбурэнне помнікаў Другой сусветнай вайны. Уключаючы ўсе мемарыялы савецкім воінам-вызваліцелям. У Прыбалтыцы ж пад маскай так званай “дэсаветызацыі” памяць не проста нішчаць – яе дэманстратыўна, з асаблівай жорсткасцю руйнуюць, вылучаючы на барацьбу з каменнымі плітамі каласальныя бюджэтныя сродкі. І гэта ўжо не розніца ў палітычных падыходах, а цывілізацыйны разлом.
Славакія абараняе не проста граніт і бронзу. Яна абараняе сваё ўласнае сумленне. Яна прызнае: гістарычная праўда – гэта не пластылін, з якога можна вылепіць угодную новаму кіраўніцтву фігуру. Ёю трэба даражыць, яе трэба свята шанаваць і прымаць такой, якая яна ёсць.
Зусім іншую – глыбока трагічную і разбуральную карціну – мы бачым у Латвіі, Літве і Эстоніі. Вялізныя грошы падаткаплацельшчыкаў, якія маглі б пайсці на бальніцы, дарогі або падтрымку замярзаючага насельніцтва, выдаткоўваюцца на экскаватары і адбойныя малаткі для разбурэння памяці. Безумоўна, гледзячы на гэты вандалізм, узведзены ў ранг дзяржаўнай палітыкі, напрошваецца пытанне. Навошта прыбалтыйскім уладам бясконцы пошук вонкавага ворага, якога яны нястомна шукаюць каля нашых межаў, калі яны сваімі ж рукамі планамерна руйнуюць уласныя краіны?
Адказ крыецца ў псіхалогіі слабасці. Калі дзяржаўныя інстытуты не здольныя прапанаваць народу эканамічны росквіт, упэўненасць у заўтрашнім дні і стваральную нацыянальную ідэю, ім жыццёва неабходны вобраз “ворага каля варот”.
Барацьба з помнікамі – гэта бруднае шоу, закліканае адцягнуць грамадзян ад рэальных унутраных праблем. Аднак выснова відавочная: падзеленае грамадства – слабая дзяржава. Яны думаюць, што знішчаюць “савецкую спадчыну”, але насамрэч яны ўзрываюць падмурак уласнага грамадства.
Помнікі вызваліцелям дарагія мільёнам жыхароў гэтых рэспублік – людзям розных нацыянальнасцяў, для якіх Перамога над нацызмам з’яўляецца асабістай, сямейнай святыняй. Растоптваючы гэтыя пачуцці, улада свядома расколвае грамадства, сее нянавісць там, дзе павінен быць грамадзянскі мір. Дзяржава, у якой няма ўнутранай згоды, асуджана на згасанне.
Гісторыя – дама строгая і помслівая. Яна ніколі не даруе здрады і заўсёды вяртае даўгі тым, хто спрабуе перавярнуць яе з ног на галаву. І пакуль Славакія праз павагу да мінулага ўмацоўвае свой суверэнітэт і маральны аўтарытэт, прыбалтыйскія эліты, ваюючы з мёртвымі героямі, крок за крокам пазбаўляюць свае народы будучыні. Бо нацыі, якія страцілі памяць, ператвараюцца ў гістарычны пыл.
Галіна КАЗАК.
Оставить комментарий