Рэма Краменская – жанчына, якая за сваё жыццё сустрэла нямала перашкод, але, нягледзячы на ўсе перажытыя моманты, якія падрыхтаваў для яе лёс, яна ўдзячна Богу за кожны пражыты дзень і за вялікую дружную сям’ю.
Жыхарка Брынёва Рэма Мікалаеўна ў гэтым годзе адзначыла 93 гады з дня свайго нараджэння, але ніколі не пакінуць яе памяць тыя цяжкія ваенныя гады, калі прыходзілася ўсімі сіламі выжываць:
– Сям’я ў нас была вялікая. Бацька займаў добрую пасаду – быў старшынёй калгасу, маці таксама працавала ў калгасе. У 1937 годзе быў такі закон, які абавязваў сям’ю здаваць частку прадуктаў харчавання з уласнай гаспадаркі. Зразумела ж, людзі былі незадаволены, бо і так не было чаго есці. Мой бацька быў абураны і пачаў пярэчыць такому закону: “А што ж людзі будуць есці?” За гэтыя словы ён і пазбавіўся волі, а ў хаце засталося 7 дзяцей. Прыйшлося нашай матулі адной нас гадаваць, але ж неяк змагаліся, дапамагалі і мы, дзеці, – пачала расказ жанчына.
У 1941 годзе Рэме Мікалаеўне споўнілася 10 гадоў. З маладога ўзросту пазнала яна ўвесь цяжар працы, скончыўшы толькі 5 класаў, бо трэба было працаваць і зарабляць на ежу.
– У юным узросце пачалі мы, падлеткі, хадзіць на працу да немцаў. Ведаеце, і сярод ворагаў былі розныя людзі. Але ў памяці застаўся вобраз аднаго, які дрэнна ставіўся да нас, крыўдзіў, заўсёды быў абураны і незадаволены. Адзін раз і мяне ўдарыў па плячах, – працягвае жанчына. – Адправілі нас некалі па чыгуначным шляху ў лес, рэзаць дровы. Сачылі за намі двое: немец і чэхаславак. Першы выбраў сабе дзяцей больш дарослых, а другі назіраў за намі. Так мы і падзяліліся. Чэхаславак быў добрай душы чалавек, мы заўсёды трымаліся побач з ім, не баяліся, што ён можа пакрыўдзіць ці забіць. І вось працуем мы, а тыя назіраюць. Але тут з лесу пачаліся выстралы, партызаны забілі немца, а чэхаславак разам з намі пабег убок вёскі, нават не паспрабаваўшы выстраліць у адказ.Па гэтай прычыне нас больш не прымушалі хадзіць на працу ў лес.
Жанчына ўспамінае, што прыходзілася жыць у маленькіх драўляных хатках па 6 сямей у адной, бо з каменных немцы выганялі людзей і жылі там самі. Успаміны ад ваенных часоў цяжкія, але мы змаглі іх перажыць, дзякуючы нашым моцным людзям і Богу, – дадала Рэма Мікалаеўна.
З 16 гадоў працавала жанчына санітаркай у бальніцы. Пешшу трэба было хадзіць у Петрыкаў па лекі, якіх не было ў мясцовай бальніцы. Працавала доўгі час і даяркай у калгасе.
– У 1953 годзе выйшла замуж, – працягвае аповед Рэма Мікалаеўна, – нарадзіла 6 дзетак, два сыны, на жаль, пакінулі гэты свет. У 2000 годзе сышоў з жыцця муж. Нягледзячы на выпрабаванні, якія прыйшлося прайсці за сваё жыццё, я лічу сябе шчаслівым чалавекам, бо маю вялікую сям’ю: 14 унукаў, 31 праўнука і зусім нядаўна нарадзіўся мой першы прапраўнук. Побач заўсёды знаходзяцца мае дзеткі, якія ні на хвіліну мяне не пакідаюць, клапоцяцца.
Напрыканцы нашай размовы Рэма Мікалаеўна пажадала кожнаму чалавеку не скардзіцца на сваё жыццё, бо ўсе выпрабаванні даюцца чалавеку не проста так, усё можна перажыць. Трэба радавацца мірнаму небу і цаніць тое, што маем.
Анастасія КІСЕЛЁВА,
фота аўтара.
Оставить комментарий