Праабражэнне Гасподняе – адна з найважнейшых у гадавым царкоўным крузе праваслаўных урачыстасцяў. Свята Праабражэння заўсёды адзначаецца ў адзін і той жа дзень – 19 жніўня.
Нягледзячы на тое, што яно прыпадае на даволі строгі Успенскі пост, гэта заўсёды радаснае і светлае летняе свята, памятнае многім у першую чаргу з-за звязанага з ім прыгожага і ўрачыстага звычаю набажэнства – храмавага асвячэння яблыкаў, вінаграду і іншых пладоў. Менавіта дзякуючы гэтаму, свята і атрымала сваю другую, “народную”, назву – Яблычны Спас.
Звычай асвячэння на Праабражэнне Гасподняе пладоў новага ўраджаю – вельмі старажытны. Аднак галоўнае духоўнае значэнне свята Праабражэння заключаецца, вядома ж, зусім не ў гэтым.
Спас – Збаўца, Гасподзь наш Ісус Хрыстос, Сын Божы, які дзеля нашага выратавання стаў Сынам Чалавечым, зведаў страшную і ганебную смерць на Крыжы і ў трэці дзень уваскрос, не можа быць ні “яблычным”, ні “мядовым” і ніякім іншым.
Як вядома з новазапаветнай гісторыі, Гасподзь увасобіўся на Фаворы зусім незадоўга да Свайго Укрыжавання. Апосталы ўбачылі побач з Госпадам прарока Майсея і прарока Ілію. Майсей жыў за 1600 гадоў да Нараджэння Хрыстовага, прарок Ілля – за 900 гадоў. Значыць, прарокі Майсей і Ілля не мёртвыя, а жывыя. Яны былі жывыя і тады, калі іх бачылі ў гэты дзень апосталы. Жывыя і цяпер, жывыя будуць і ў бясконцых стагоддзях, таму што Бог “не ёсць Бог мёртвых, але жывых”. У Госпада ўсе жывыя. І апосталы, сузіраючы прарокаў, якія з’явіліся ім на гэта імгненне з нябеснага свету, бачылі ў гэтай з’яве жывое пацверджанне слоў Госпада Ісуса Хрыста: “Веруючы ў Мяне мае жыццё вечнае”.
Аднак апосталы, якія сталі сведкамі вялікага цуду на гары Фавор, апынуліся нявартымі даверанай ім таямніцы. Зусім як мы з нашымі яблыкамі, яны пачалі мітусіцца і клапаціцца пра зямное ў той самы час, калі Майсей і Ілля гаварылі з Ісусам пра надыходзячую Галгофскую пакуту. І толькі Голас павінен быў ацвярозіць іх напамінам пра сэнс таго, што адбываецца: “Гэты Сын Мой Умілаваны, у Якім Маё ўпадабанне, Яго слухайце” (Мф.17.5).
Неспасціжнай выявай для нашай чалавечай свядомасці ў таямніцы Праабражэння злучаюцца Любоў і Смерць.
Чалавечае – гэта думаць, што каханне ёсць задавальненне, радасць, спакой. Божае – гэта разумець, што Любоў ёсць ахвяра, самазабыццё, Крыж.
Канешне, гэта страшна. Страшна нават дапусціць думку пра тое, што за жыццё побач з Хрыстом, за цараванне разам з Ім давядзецца заплаціць са-распяццем, са-пакутай Яму. Апосталы ўсё зразумелі ўрэшце і расказалі ўсяму свету, што Бог ёсць Любоў. І мы зараз ведаем, што каханне – гэта Крыж.
Збожжа памірае і таму прыносіць плод сто разоў. Маленькія зярняты кідае чалавек у вясновую цёплую глебу і прыносіць плён тое, што любоўна гадавалі яго рукі для асвятлення ў свята Праабражэння Гасподняга ў храме.
Але не змаглі б яны стаць такімі, калі б не цуд Божай ласкі! Аднак дакладна вядома і іншае: нічога не змог бы здзейсніць Бог, калі б чалавек не адказаў на Божую любоў сваёй любоўю.
Ніколі нам не змяніцца, ніколі не стаць іншымі – святымі, мужнымі, любячымі – без ласкі Божай.
У свеце цёмна, холадна, страшна – і гэтай цемры не рассейвае святло фізічнае. Усё асуджана, усё пакутуе, усё падпарадкавана незразумеламу закону зла і смерці. І вось у свеце з’яўляецца Чалавек пакорлівы, які кажа людзям, што царства цемры, зла і смерці – гэта не сапраўднае жыццё, гэта не той свет, які створаны быў Богам, што зло, пакуты і саму смерць можна і трэба перамагчы, і што Ён пасланы Богам, Айцом сваім, каб выратаваць людзей ад страшнага заняволення злу і смерці.
І, сузіраючы пераўтворанага Хрыста, мы маем магчымасць зазірнуць у будучыню чалавецтва. Праз цемру і зло, праз шэрасць і будзённасць свету, як прамень скрозь хмары, – ззяе гэтае святло. Яго ведае душа, ім суцяшаецца сэрца. Праабражэнне – перадапошняе свята царкоўнага года, свята вынікаў і пладоў, і не столькі пладоў палёў, колькі пладоў нашай духоўнай працы. Нам бы толькі не забыцца, што не вынікаў агранамічных намаганняў запатрабуе ад нас Гасподзь на Страшным Судзе Сваім, а вынікаў апрацоўкі нівы нашай несмяротнай душы.
Святкуючы Праабражэнне Гасподняе, будзем прасіць Госпада, каб Ён дапамог нам змяніцца, наколькі кожны можа па сваіх здольнасцях, каб дапамог кожнаму з нас несці свой крыж, знаходзячыся ў любові адзін да аднаго.
Святлана ТАРАСЕВІЧ.
Оставить комментарий