У вёсцы Рабка іх засталося двое – сёстры Вольга Навічэнка і Яўгенія Касінец. Некалі раней у іх было жаданне з’ехаць адсюль. Яўгенія ездзіла ў райвыканкам прасіць пакой у гарадскім інтэрнаце – не далі. Вольга паспрабавала тыдзень пажыць у дачкі ў Галубіцы, ды хуценька вярнулася. Кажа, што не можа жыць, абгароджаная шчыльным плотам, ёй патрэбен прастор і воля.

У вёсцы Рабка іх засталося двое
сёстры Вольга Навічэнка і Яўгенія Касінец

– Падбухторыла мяне толькі, – са смехам узгадвае баба Жэня. – Кажа, з’еду. А я ж спалохалася. Давай сама збірацца, рэчы свае раздаваць каму трэба. А Вольга вазьмі ды вярніся. Не, дарагая, жыць нам тут з табою да скону. Бо ў іншым месцы хутка заплюснемся. Тут жа яшчэ пажывём.

У вёсцы Рабка іх засталося двоеЖыць бабулі збіраюцца доўга. Вольга Дзмітрыеўна трымае пчальнік на восем вулляў. Летась, кажа, каля сотні літраў мёду накатала. Каму толькі не давала! А Яўгенія Дзмітрыеўна трымае дысцыпліну ў вёсцы. Зразумела, не сястру кантралюе, а праезных.
То грыбнікі не маглі знайсці паварот на вёску ў лесе. Выразала дошку, напісала фарбай “Рабка” і пайшла з зэдлікам да насыпу былой вузкакалейкі, па якой і дабіраюцца ў вёску. Узлезла, прыбіла да хвоі шыльду. Больш вандроўнікі не заблудзяць.
То электракабель на хаце адарвалі стралою пагрузчыка, што ехаў за чарговай партыяй лесу. Наўкопвала ў небяспечнай, як палічыла сама, зоне стаўбы, каб блізка не пад’язджалі.

Старэйшая Вольга адзначыла летась свой 86-ы дзень нараджэння, Яўгенія – 82-і. Успамінаў у абедзьвюх на тыдзень расказаў набярэцца. Толькі слухачы здараюцца не часта: мужчыны, што рэжуць лес, ставяць побач сваю тэхніку жанчынам на захаванне ды зойдуць на хвілінку, ці паляўнічыя, што наведваюцца ў адзін з чатырох цэлых у вёсцы дамоў, заедуць. Астатнім усё расказана не раз.

У вёсцы Рабка іх засталося двоеУрачы амаль штомесяц наведваюць, старшыня Грабаўская сельскага Савета Вольга Голас ці кіраўнік справамі Таццяна Маковік – нават па некалькі разоў на ты-дзень, як і сацыяльны работнік. А пра прадаўца аўталаўкі райспажыўтаварыства і самі радыя расказваць. Георгій Содаль выканае любы заказ, нават лекі запіша і прывязе, да дому сумку паднясе, пачакае, калі замарудзяцца ў хаце.

У вёсцы Рабка іх засталося двоеЖыццё як жыццё, з адной папраўкай. Пасля іх і вёскі не будзе. Таму плануюць жанчыны жыць як мага далей, захоўваць родную Рабку.
Нарадзіліся сёстры недалёка адсюль, на хутары Алешнікі. Яшчэ да вайны з хутароў людзей перасялялі, гуртавалі для аб’яднання ў калгасы. Прыехала і сям’я Пархімовічаў з пяццю сваімі дзецьмі ў Рабку на выдадзены ім зямельны надзел. Пабудавалі дом. Месца было добрае. Вузкакалейка побач, прыпынак. Цягнік хадзіў на Бабруйск ці Старушкі часта. Калгас рос, мацаваўся.

У вёсцы Рабка іх засталося двоеВёска на пачатак саракавых была ўжо немалая. На фронт у першую мабілізацыю забралі больш за 40 мужчын, а таксама бацьку Дзмітрыя Іосіфавіча. Ні адной весткі ад яго не атрымала сям’я. Думалі, што адразу трапіў у палон і загінуў. Толькі зусім нядаўна зяць Вольгі Дзмітрыеўны знайшоў звесткі пра яго – загінуў у канцы 1944 года.
– Згарэла ўся вёска ў вайну, – расказала старэйшая з сясцёр, якая памятае тыя падзеі. – Людзі ўбачылі, што Сялюцічы палаюць, і кінуліся ў лес. Наехалі карнікі і спалілі пустыя хаты. Знайшлі і кароў, схаваных у балоце, пагналі з сабою, адступаючы.

У 49-м годзе Вольга Дзмітрыеўна пачала працаваць паштальёнам. Яе штодзённы маршрут – Грабаў, Сялюцічы, Рабка, Церабень. За светлавы дзень усё і не абысці. Бывала, затрымаецца, і ўжо поначы вяртаецца лесам дадому. Так аднойчы і натрапіла на былых паліцаяў, што хаваліся ў лесе. Мясціны ў іх былі глухія, непраходныя. Пазнала мужчын з мясцовых, тыя, напэўна, яе таксама. Таму адпусцілі, загадалі маўчаць. Дзясяткі гадоў яна не прызналася нават маці каго бачыла, баялася, што заб’юць ці сама нашкодзіць сваякам тых людзей.

Потым пяць гадоў будавала торфазавод у Грэбені. Цяглу і цэмент цягала на будоўлі, кусты рэзала на балоце, шпалы і рэйкі клала на вузкакалейцы. Вярнулася дадому і для самой сябе нечакана стала мужняй жонкай. Суседскі хлопец, што вярнуўся з арміі, спытаў, ці пойдзе за яго. Яна і пажартавала, маўляў, прыйдзеш у сваты, то і пайду. Праз тыдзень было вяселле.

Разам з мужам працавалі яны ў калгасе. Ён – загадчыкам фермы, яна – даяркай. На пенсію выходзіла з медалём за працоўную доблесць.
– Вялікі калгас быў, – узгадвае жанчына. – Былі і каровы, і авечкі, і коні, і свінні. Спачатку ў кожнай вёсцы асобны калгас быў, потым далучаць адзін да аднаго сталі, потым і ферму нашу апошнюю ў Сялюцічы перавялі. Туды мужыкі мясцовыя на працу хадзіць не захацелі. Так і згінулі без працы ад гарэлкі.

Шэсць гадоў як не стала гаспадара. Памёр раптоўна. 25 вулляў пакінуў жонцы. Тая ж з гора іх адразу прадала. Потым усвядоміла, што рабіць гэтага было нельга. Сама збіла новыя вуллі, паклала прынаду і дачакалася раёў. Сёння даглядае сваіх пчол у памяць пра мужа. Ды дзяцей пачаставаць. Дачка з Галубіцы і яшчэ дзве з Мінску прыязджаюць часта з унукамі.

Таксама як і ў сястры адукацыя Яўгеніі Дзмітрыеўны закончылася пасля 5 класа. Чатырохгадовая школа была тут, у Рабцы. Яшчэ год пахадзіла ў Сялюцічы, ды і пайшла працаваць. Як і сястра, паштальёнам. Толькі тая можа толькі год панасіла сумку паштальёна, а Яўгенія – усё працоўнае жыццё. А як з’явілася магчымасць пайсці на пенсію, адразу звольнілася. Час быў неспакойны – дзевяностыя. А яна з сумкай “белачак” ды “зуброў” – праз лес. Чаго было рвацца. Дачка адна, уладкаваная. Муж, працуючы лесніком, добра забяспечваў сям’і харчовую бяспеку. Хапала спраў і ў дамашняй гаспадарцы. Памёр таксама раптоўна ў яе на руках ад інфаркту. Сямнаццаць гадоў Яўгенія Дзмітрыеўна сама ў хаце. Звяла нават курэй. Часта даводзіцца класціся на лячэнне ў бальніцу. Навошта такі клопат у гаспадарцы трэба. А сабаку сястра як-небудзь пракорміць.

– Вялікая вёска ў нас была, – не прамінула расказаць пра гады маладосці Яўгенія Дзмітрыеўна. – Людзі добрыя, дружныя, працавітыя. А дзеўкі якія ладныя былі! Да нас хлопцы збіраліся і з Міхедавіч, і з Бабуніч, і са Смятаніч нават ішлі. Гулянкі да рання былі, гудзела вёска. Цяпер толькі пчолы Вольжыны гудуць. Ды машыны з грыбнікамі, ягаднікамі, паляўнічымі ды пчалярамі ездзяць. У Церабені, што за нашай вёскай была, кажуць, самыя ройныя месцы. Туды пчаляры возяць ставіць лавушкі на раі. Ды звер часам заходзіць. Днямі ішлі падвячоркам два ваўкі. Яны нас не баяцца, а мы іх. Праўда, Вольга сабаку на ноч у сенцы хавае, каб не задушылі. Злодзеяў мы не баімся, што ў нас браць. Я вось і тэлевізар свой прадала, урачы забаранілі глядзець. Усё больш радыё слухаю.

Урочышчы Ланка, Востраў, Сад, Першае балота… Хто ўзгадае пра іх, калі не яны. Хто перадасць вясковыя легенды і байкі іншым, калі не яны, апошнія насельнікі Рабкі. Адзін з такіх жа апошніх жыхароў вёскі, што памёр гадоў сем назад, казаў, што зусім яна не Рабка, а Чаромушкі. Тут у маі такі водар стаіць ад гэтых кветак, якія запаланяюць беллю ад зямлі да неба, што ўсё жывое навокал дурманіцца.

Алена БРУЦКАЯ.
Фота аўтара.

Оставить комментарий

avatar
  Подписаться  
Уведомление о